Öykü Yazmanın Püf Noktaları

İnsanların yapısında öykü anlatmak vardır. Aslında kötü öykü anlatıcılarına katlanmamızın sebebi de öykü sevgimizden kaynaklanır. Sizlere kötü öyküye katlanmak zorunda kalmamak için iyi öykü yazmanın basamaklarını, uyarılarını ve ipuçlarını vereceğim. Bu sayede öykü yazmanın püf noktalarını öğrenecek ve daha sistemli bir şekilde çalışabileceksiniz. “Nasıl öykü yazılır?” gibi temel bir soruyu oldukça basit bir şekilde öğrenmek için aşağıdaki basamakları dikkate almalısınız.

Basamaklar

  1. Hikâyenizi kahraman bakış açısıyla mı ilahi bakış açısıyla mı yoksa gözlemci bakış açısıyla mı yazacağınıza karar verin.
  2. Ne bildiğinizi ve ne hakkında düşündüğünüzü yazın.
    Bunu yapmanız öykünüzün kurgusal olmayacağını anlamına gelmez. Bu hayatınızda yaşadığınız ve tecrübe edindiğiniz olayların başka bir formudur. Öykü fikrini bulmanız hayatınızla tamamen ilişkilidir. Gerçekler ve tecrübelere ek olarak, duygusal olarak neler bildiğini derinlemesine incelemekten korkmamanız da oldukça önemli.
    Duygularınızı karakterinize doğru ilerletin. Hüzün, aşk, eğlence, engellerin üstesinden gelme ve korku kısacası bildiğimiz her şey bir öykünün kalbini oluşturur. İlgi çekici detaylar okuyucunun zihninde öykünüze dair çizimler yapabilir ve bu okuyucunun öyküyü okumayı daha çok istemesine sebep olur. Eğer okuyucular karakteriniz için bir şeyler hissetmezse veya cümleleriniz onların hissiyatında duygu uyandırmazsa okumaya devam etmek istemeyebilirler. Dikkat ederseniz okuduğunuz ve beğendiğiniz kitaplarda karakterlerin gerçekten de ilgi çekici olduğunu fark edersiniz. Ayrıca herkes kendilerini ile bağlantısı olan, güvenebilecekleri karakterleri isterler.
    Bunlara ek olarak, öyküyü hayatınızla bağlantılı tutmak sizi öyküye daha tutkulu hale getirir ve yazmanızı kolaylaştırır. Çünkü tutku ilhama dönüşme ihtimali en yüksek olan duygulardandır.
  3. Öykünüzde kimlere sesleneceğinize karar verin.
    Kimler için yazacağınız fikrine sahip olmanız fikirlerinizin alev almasını kolaylaştırır. Belki gençler için yazarsınız, belki bir yerin insanları ile ilgili, hatta belki de kendiniz için yazarsınız. Eğer kim için yazacağınıza karar veremiyorsanız, öykünüzü kaleme alma nedenlerinizi yazın ve bu nedenlerin kimlerin ilgisini çekebileceğini düşünün. Buna ek olarak, öykünüzün ilk bölümünü ailenize, arkadaşlarınıza okutarak kimin ilgi duyacağı konusunda yardım isteyebilirsiniz.
  4. Günlük hayattan ilham alın.
    Örneğin eğer çocuk öyküsü yazmak istiyorsanız, çocukların günlük yaşantılarını gözlemlesin. Onların nasıl davrandığını izleyin, onların dünyayı izlediği gözlerle dünyaya bakmaya çalışın ve onları etkileyen şeyleri not edin. Haberleri dinleyin, ülkenizde gerçekleşen olaylar içerisinde size ilham olabilecek bir şeylerin bekliyor olabileceği ihtimalini unutmayın. İlginizi çeken haberlere ise “Ya şöyle olsaydı?” diye sorarak düşünmeye koyulun.
    Rüyalarınızı yazın. Belki onların birinden veya birçoğundan öykü yapabilirsiniz. Eğer öykülerinizi hatırlamakta sıkıntı çekenlerden iseniz normalde uyandığınız saatten bir saat öncesine alarmınızı kurun. Normalde bir saat önce çalan alarmla uyanın ve sonra tekrar uykuya yatın. Normalden bir saat önce olan bu uyanışta rüyalarınızı hatırlarsınız. Rüyalarınızın sizde öykü hissiyatı uyandırma ihtimaline karşılık da yatağınızın yakınlarında ufak bir not defteri bulundurmayı unutmayın. Rüyalar çok hızlı bir şekilde bilinçaltından buharlaşabilirler. Bu yüzden bir an önce onları not etmeniz gerekir.
  5. Günlük tutun.
    Bu günlük ayrıntılı olmak zorunda değil. Önemli olan bu günlüğü günlük yaşantınız içerisinde yanında bulundurmanız ve bitmemiş cümleler ile bile olsa gününüz hakkında ufak notlar almanız.
    Örneğin bir otobüste iseniz ve dikkatinizi çeken bir şey olursa hemen not alın böylelikle unutmayacaksınız. Bu kitaptan nasıl günlük tutacağınızı da öğrenebilirsiniz.
  6. Size aşına olmayan konular hakkında fikir sahibi olun. Büyük olasılıkla, öykünüzde ilerleme kaydeder kaydetmez öykünüzü daha ilgi çekici hale getirmek için gereken ve sizin için aşina olmayan malzemeleri bir araya getirmek isteyeceksiniz. Bunu yapabilmek için de zamanınızı insanları gözlemleyerek ve onların gözünden dünyanın nasıl gözüktüğünü düşünerek geçirin.
    Eğer gerekli olursa, öykünüzü daha gerçekçi kılmak için güncel olayları araştırın. Mesela karakteriniz futbol oynuyorsa, futbolu araştırın. Hareketlerini ve tekniklerini öğrenin. Eğer imkanınız varsa bir futbolcu ile röportaj yapın ve futbol dersleri almayı deneyin.
  7. Ana karakterinizi geliştirin.
    Eğer tatmin edici bir ana karakter yaratabilirseniz, bu öykünüzün sonlarına doğru karşılaşabileceğiniz zorluklarla başa çıkmanızı kolaylaştırır. Bazen bunu başarmanız için gereken tek şey eşsiz bir isim olabilir. Bu kitaptan bulabileceğiniz karaktere isim koyma ve karakteri gelişme yöntemleri ile bu basamak için yardım alabilirsiniz. Kısaca şunu asla unutmayın; ana karakter sizin en çok yazacağınız kişidir. Dolayısıyla okuyucunun dört gözle okuyacağı kişidir. İkincil karakterleri ana karakterinizden çok geliştirmemeniz bu açıdan çok önemlidir.
  8. Öykünüzün olay dizisini takip edin.
    Karakterinizin yolundaki darbe ve engellerin ne zaman ve nasıl gerçekleşeceğini bilmek işinizi kolaylaştırır. Bu yüzden yazmadan önce plan yapmak iyi bir fikir olabilir.
    Girişte problemi tanıtın. Karakteriniz ne istiyor? Ne istemiyor? Onun yolunda ne var? Ne gibi engellerle karşılaşacak? Başlangıç bölümü için önemli olan şey yazacağınızın okuru öykünüzün içine çekecek bir şey olması.
    Gelişme bölümünde karakterinizin mücadelesinde yükselişe geçmesini sağlayacak engeller ekleyin. Evlerini satmak zorunda kalmaları, kötü bir ayrılık gibi olaylar buna örnek verilebilir. Küçük, üstesinden gelinebilir problemler ile başlayın. Öykünüzün zirveye çok erken ulaşmasını istemezsiniz. Sonrasında, okura karakterinizin bu problemin üstesinden gelemeyeceğini düşündüren bir an yaratın. Bu an da en büyük engele sebep olmalı. Bu öykünüzün ana olayı olacak. Mesela büyük bir test olabilir, karakterinizin babası evlenebilir ya da karakteriniz için çok önemli olan biri ölebilir.
    Sonuç bölümünde engelin üzerinden atlanır. Karakteriniz istediğini ya alır ya da alamaz. Sonuç ne olursa olsun, karakteriniz değişir ya da bir şeyler öğrenir. Mesela karakteriniz iki ailenin bir aileden iyi olduğunu düşünerek babasının evliliğine mutlu olabilir. Bu kısımda unutmamanız gereken şey sonunuzun tohumları başlangıca ekilmiştir. Hiçbir yerden öylesine var olmuş sonlar yazmamalısınız.
    Ayrıca öyküler her zaman mutlu bir sonla bitmez. Özellikle eğer yazar yazdığı öyküyü takip eden bir başka öykü düşünüyor ise mutlu son olamaz. Çeşitli beklentileri birleştirmek genellikle daha iyi bir son yaratır. Bu tamamen size bağlıdır.
  9. Öykünüzü bitirdikten sonra başkasına okutun.
    Okuttuğunuz kişi dürüst olmaktan çekinmeyen biri olmalıdır. Gerçekten doğruları söyleyen bir kişi ile her şeyi geliştirebilirsiniz. Tabii ki kişi gerçekleri söylerken de gücenmemeniz ve vazgeçmemeniz çok önemlidir. Kendi yaratıcılık limitlerinizi aşmanız eleştirilere kulak asmanızdan geçer.
  10. Öykünüzü gözden geçirin.
    Ufak detaylarla uğraşmak yerine eleştirilerden dile getirilen ayrıntılara bakın. Eğer söylenilenlere katılıyorsanız yazdığınız o kısmı değiştirin. Burada önemli olan şey, öykünüzün tamamını başkalarının fikirlerine göre değiştirmemeniz gerektiğidir. Yine de harika bir fikir alırsanız, kendi fikriniz ile yer değiştirmekten çekinmeyin.
  11. İyi bir hayal gücünüz olmalı.
    Okurlar dünya dışı şeyleri okumak isterler ve bu sadece iyi bir hayal gücü ile olur. Bu yüzden düşünün, her Pazar günü duyularınızı yüksek sesli video oyunlarıyla meşgul etmek yerine elinize kâğıt kalem alıp ve bir yere oturup aklınıza gelen öykünüzde yer alabilecek şeyleri yazın.
  12. Okumaktan hoşlanabileceğiniz her şeyi yazın.
    Öykünüzde neyin olmasını istersiniz? Tamamıyla heyecan verici detaylarla dolu bir öykü size daha çok haz uyandırır. Bu yüzden aynı şekilde okumaktan hoşlandığınız şeyleri yazmalısınız. Sıkıcı şeylere yer vermeyin.
  13. Yaratıcı yazarlık atölyelerine katılın.
    Bu tarz atölyeler genellikle çok satan yazarlar tarafından verilir ve bu tarz çalışmaların size çok yardımı dokunur. Kendi öykülerini, bir yazarın yardımıyla olağanüstü bir şekilde yazabilirsiniz.
  14. Araştırma hayati önem taşır.
    Tembel olmayın. Kaleminizi bir kenara koymadan önce her zaman araştırma yapmak zorundasınız. Kütüphanelere gidin, internetten araştırın, işlerin ustalarıyla konuşun.
  15. Okuyun.
    Yazdığınız öyküyü okumalısınız da. Kullandığınız kelimelerdeki yanlışlıkları ve yaptığınız dil bilgisi hatalarını düzeltmenize de yardım edebilir.

İpuçları

  1. Duyuları harekete geçiren bir dil kullanın. Bu okuru öyküye çekmenizin anahtarıdır. Öykünüzün dünyasında dolanan yolcularınızın etraflarını saranları gördüklerinden, duyduklarından ve kokladıklarından emin olun. Kelimelerinizle resim çizin. Kitabınızın sıkıcı veya kör olmasını istemezsiniz. Okurunuzun yazdığınız her şeyi hayal etmesini istersiniz. Yine de bir ağacın her yaprağını detaylıca anlatmanız da gerekmez.
  2. Olay örgüsünün çok karışık olmadığından emin olun. Eğer bir anda birçok şey gerçekleşiyorsa durun. Ufak bir ara verip zihninizi temizleyin. Öyküyü başından okumak bu gibi zamanlar için her zaman iyi bir fikirdir. Bu genellikle yeni bir bakış açısı verir ve öykünün nereye gideceğine yardım eder.
  3. Eğer öykünün nereye gideceği konusunda bir fikriniz yoksa şunları yapabilirsiniz:
    3.1. Aklınıza ne gelirse yazın. Eninde sonunda iyi fikirler tekrar yazacaksınız ve onları düzenlemek için kullanabilirsiniz.
    3.2. Ara verin. Yürüyüşe çıkın, ilham verme ihtimali olan müzikler dinleyin, otobüse binip rastgele bir yerlere gidin veya sadece günlük aktivitelerinize geri dönün. Bir süre sonra tekrar yazmaya çalışın. O zaman fikirler daha temiz görünecek. Öykünüzün üzerine çok düşün stres yapmamalısınız. Bir oturuşta bitirmeye çalışırsanız kolayca yorulursunuz ve öyküyü yazma heyecanınız kolayca yok olur.
  4. Aklınıza gelen karakter isimlerinin anlamlarına bakın. Eğer karakterinize uygun isim bulmakta sıkıntı yaşıyorsanız bu size yardımcı olabilir.
  5. Öykünüze ilham olarak hayatınızdaki tecrübeleri alın.
  6. Düzenleyin, düzenleyin, düzenleyin… Noktalama işaretlerini, kelimelerin doğru yazılıp yazılmadığını ve cümlelerin mantığa uyup uymadığını kontrol edin. Fakat tabii ki büyük soruları görmezden gelmeyin. Karakterinizin davranışları ve tepkileri akla yatkın mı?
  7. Karakterinizi inşa etmeyi bitirmeyin. Unutmayın, karakteriniz sonsuza kadar aynı yaşta kalmıyor. Tıpkı yaşları değiştiği gibi karakterleri ve ruh hâlleri de değişir. Bu yüzden karakterinize ruh hallerine göre bir yaş seçmeniz mantıklı olabilir.
  8. İnsanlar genellikle tam cümle kurmazlar. Bir kelimelik cevaplar verebilirler. Bu yüzden bazen tembel cümleler(“Evet.” gibi) kurun. Fakat kesinlikle bu kullanımı abartmayın. İyi bir diyalog kesinlikle gerçek konuşma metnine benziyor gibi bir şey denilemez.
  9. Karakterlerinizin kişiliklerini anlamak için onlar gibi yaşamaya çalışın. Karakterinizi etrafınızdakiler, konuştuklarınız yapın. Hayali bir arkadaşa sahip olmak gibi düşünün.
  10. Eğer başkalarının yazdıklarından kolayca etkilenen biri iseniz fazla okumayın.
  11. Eğer başkalarının yazdıklarından kolayca etkilenen biri değil iseniz yazmaya başlamadan önce en azından 100 kitap okuyun. Bu sayıyı yazacağınız her şey için tekrarlayın. Yani ikinci eserinize başlamadan önce 200 kitap okumuş olun.
  12. Diyalog etiketlerini en aza indirmeye çalışın. (“Ahmet şöyle dedi” gibi.) Bunu yapmamayı her karaktere konuşma içerisinde eşsiz bir ton vererek sağlayabilirsiniz.

Uyarılar

  1. Yazar tıkanıklıkları oldukça yaygındır. Yazacak bir şey bulamadığınız zaman hayal kırıklığına uğrayacaksınız. O anda vazgeçmemeniz son derece önemli. Ara verin, zihninizi dinlendirin ve rahatlayın.
  2. Eserinizi daha ilginç kılmak için kesinlikle bir başkasının eserinden çalıntı yapmayın. İyi bir öykü yazmak her zaman biraz zaman alır, bu yüzden sabırlı olun.
  3. Büyük ve fantastik kelimeleri çok fazla kullanmayın. Bu biraz amatörce gözükür.
  4. Öykünüzü sürüklememeye çalışın. Konunuzu esnetmeyin. Anlamayı ve ilgi çekmeyi cesaretlendirmek için yalnızca yeterli detayları verin.
  5. Cümle uzunluklarınızı değiştirdiğinizden emin olun.

editörkedi

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: